Kannabinoidler: ödüllendirici ve bağımlılık yapıcı etkilerinin nörobiyolojisi ve nöropsikofarmakolojisi üzerine bir gözden geçirme - Alıcı, Tevfik; Uzbay, İ. Tayfun (Journal of Dependence, 2006)
Kannabinoidler ağrıyı gidermek ve bulantı-kusmayı önlemek gibi terapötik yararı olan etkilerin yanı sıra bağımlılığa yol açmak gibi olumsuz etkilere de sahiptir. Esrar, günümüzde en yaygın kötüye kullanılan yasadışı madde olmakla birlikte, bu bitkinin temel psikoaktif maddesi olan Δ9--Tetrahidrokannabinolün ödüllendirici etkisi ve bununla doğrudan ilişkili olan bağımlılık oluşturucu etkisinin araştırılmasında deneysel modellerin kullanımı daha yakın tarihlere dayanmaktadır. Özgül kanabinoid reseptörlerinin ve bu reseptörlere bağlanan endojen ligandların keşfinden sonra ve seçici kannabinoid CB1 reseptör antagonisti SR141716A ve transgenik modellerin sağladığı olanaklarla son yirmi yılda kanabinoidlerin ödüllendirici ve bağımlılık yapıcı etkilerinin altında yatan nöronal etki düzenekleri konusunda hızlı bir ilerleme kaydedilmiştir. Bu derleme makalede, ilaç diskriminasyon yöntemi, koşullu yer tercihi, kendine-uygulama ve antagonistle presipite edilmiş yoksunluk sendromu gibi hayvan modelleri kullanılarak kannabinoidlerin ödüllendirici ve bağımlılık yapıcı etkileri ve bu etkilerin altında yatan nöronal etki düzenekleri konusunda yapılan çalışmaların olabildiğince kapsamlı bir taraması ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Keywords: Kannabinoidler; ödüllendirme; madde kötüye kullanımı ve bağımlılığı