Egzersiz bağımlılığı ölçeği–21’in Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması - Yeltepe, Hülya; İkizler, H. Can (Journal of Dependence, 2007)
Amaç: Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği-21, (EBÖ-21) Hausenblas ve Downs (2002) tarafından egzersiz bağımlılığının tespiti için geliştirilmiş, 21 sorudan oluşan bir kendini değerlendirme ölçeğidir. Bu çalışmada, egzersiz bağımlılığının tanımlanması ve uzun süredir, yüksek şiddette ve sıklıkta egzersiz yapan bireylerde egzersiz bağımlılığının saptanması için Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği–21’in (EBÖ-21) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasının yapılması amaçlanmıştır. Yöntem: İstanbul ilindeki Pamukspor, Darüşşafaka, Enka ve İTÜ Spor Merkezlerinde iki yıl ve üzeri egzersiz yapanlar ile iki yıldır hiç egzersiz yapmayanlar çalışma kapsamına alınmıştır. Çalışma örneklemini, hiç egzersiz yapmayan (n= 38), haftada üç-dört gün egzersiz yapan (n=41) ve haftada beş gün ve üzeri egzersiz yapan (n=45), 124 katılımcı oluşturmuştur. Çalışma iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada, Ölçeğin (EBÖ–21) test-tekrar test geçerlilik ve güvenilirliğinin sağlanması için EBÖ–21, katılımcılara iki haftalık ara ile uygulanmıştır. İkinci aşamada, örneklem grubu içerisindeki egzersiz bağımlısı bir grubun varlığına bakılmıştır. Ayrıca egzersiz bağımlılığı ile egzersize katılım yılı ve haftadaki egzersiz yapma sıklığı arasındaki ilişki incelenmiştir. Bulgular: Güvenilirlik analizi sonucunda ilk test için (Cronbach) a=0.96 ve ikinci test için de (Cronbach) a=0.97 bulunmuştur. Ayrıca test ve tekrar test uygulamalar arasında yapılan Pearson Korelasyon analizlerinde bütün maddeler için P<0.001 düzeyinde anlamlılık bulunmuştur. Örneklem grubunda, n=14 kişinin egzersiz bağımlısı olduğu tespit edilmiştir. Egzersiz bağımlılığının haftada beş gün ve üzeri sıklıkta egzersiz yapanlar (n=13) ile beş yıl ve daha uzun süredir egzersiz yapanlar (n=10) arasında yaygın olduğu tespit edilmiştir. Bu veriler egzersiz bağımlılığı ile egzersize katılım yılı ve haftadaki egzersiz yapma sıklığı arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir. Sonuç: Bu çalışmanın bulguları “Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği-21 (EBÖ–21)”in Türkçe çevirisinin uzun süredir, yüksek şiddette ve sıklıkta egzersiz yapan bireylerde egzersiz bağımlılığını tespit etmek için geçerli ve güvenilir olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir.